Gezwollen schildklier

Goiter - struma - kropgezwel

schildklierzwelling-adolescenteEen zwelling van de schildklier (goiter)  wordt vaak toevallig opgemerkt. De zwelling zit in het midden van de hals, onder de adamsappel en beweegt op en neer bij het slikken. Ze is meestal pijnloos maar kan wel een drukgevoel op de luchtpijp of moeilijkheden bij het slikken    geven.

Het volume van de schildklier wordt bepaald door de leeftijd , het geslacht en de puberteitsontwikkeling van een persoon en het jodiumgehalte in  de voeding. Een schildklier is te groot wanneer het  volume, gemeten met een echoscan van de schildklier, meer bedraagt dan 6.2 ml per vierkante meter lichaamsoppervlak.

Er bestaan veel formules om de lichaamsoppervlakte te bereken.  De eenvoudigste (hmm)  is de formule van Mosteller: lichaamsoppervlakte =  vierkantswortel (( lengte in cm x gewicht in kg)/3600)

Een zwelling van de schildklier komt veel vaker (5-10 maal) voor bij meisjes/vrouwen dan bij jongens/mannen en begint vaak tijdens de puberteit. Het kan gaan om een onschuldige zwelling die vaak stabiel blijft en gepaard gaat met een normale werking van de schildklier, of om een beginnende schildklierziekte die op termijn een te trage (hypothyreoidie) of te snelle werking (hyperthyreoïdie) zal veroorzaken.

De zwelling van de schildklier kan het gevolg zijn van:

  1. De groei van de schildklier zelf door een hoge concentratie van TSH ( thyreoid stimulerend hormoon ) in het bloed.
  2. De groei van de schildklier door de aanwezigheid van groeistimulerende antilichamen in het bloed
  3. Groei door de infiltratie in de schildklier van cellen van het immuunsysteem, door bloeding, ….

Een bloedonderzoek kan helpen om de oorzaak van de zwelling op te sporen en om te bepalen of de schildklierfunctie nog normaal is. Zowel een tekort als een overmaat aan schildklierhormoon moet behandeld worden. ( zie teksten over hypothyreoidie of hyperthyreoïdie).

Schildklierzwelling door jodiumtekort kan eenvoudig verholpen worden door de inname van extra jodium met de voeding of in tabletjes.

Er is discussie of er ook een behandeling met schildklierhormoon nodig is wanneer het TSH licht gestegen is ( tussen 5 en 15 mU/L) en het schildklierhormoon nog normaal is . Bij minder dan 1 % van de kinderen zal er binnen 5 jaar een evolutie zijn tot een echt schildklierhormoon tekort. Studies wijzen verder uit dat behandeling met een lage dosis schildklierhormoon, meestal het schildkliervolume doet afnemen maar dat het de evolutie tot een schildklierziekte niet afremt.

Bij volwassenen wordt een verhoogd TSH met normaal schildklierhormoon in verband gebracht met een hoger cholesterol- en triglyceriden gehalte in het bloed, hart- en vaatziekten en depressies.  Meer onderzoek is nodig om na te kijken of behandeling op de kinderleeftijd  een gunstig effect zou kunnen hebben op het ontstaan van deze aandoeningen.

Een licht verhoogd TSH met normale schildklierwaarden met of zonder schildklierzwelling (subklinische hypothyreoidie) wordt ook vaak aangetroffen bij kinderen met overgewicht of obesitas.  Hier is de verhoging van het TSH het gevolg van de obesitas en niet de oorzaak. Het juiste mechanisme is niet  goed bekend maar de TSH verhoging verdwijnt wanneer het gewicht zich normaliseert.