Groeihormoon-IGF 1

Groeihormoon - Insuline achtige groeifactor 1 - Groeischijf

Het gen voor groeihormoon (GH) ligt op chromosoom 17. Vanuit dit gen wordt een eiwit gemaakt, opgebouwd uit 191 aminozuren  (bouwstenen van eiwitten).

to-publish-groeihormoonas1ketenoptim to-publish-groeihormoonas2

 

GH  wordt geproduceerd  door cellen in de voorste kwab van de hypofyse (zie hypofyse) en in de bloedbaan losgelaten in pulsen, vooral tijdens de diepe slaap. Ouders zeggen daarom wel eens tegen hun kinderen dat ze niet goed groeien als ze niet genoeg slapen.  Het is niet zeker dat dit ook klopt.

gh slaap draft to keep

Omdat GH snel wordt afgebroken in het bloed zijn de groeihormoonpieken van zeer korte duur, ongeveer 15 min.  Het heeft dus weinig zin om op gelijk welk  moment groeihormoon in het bloed te meten.  De kans is immers groot dat er weinig GH te vinden is. Om GH te meten moet men eerst een piek uitlokken en dan frequent een bloedstaal nemen om de piek niet te missen.Groeihormoon wordt door de hypofyse in het bloed afgegeven in pulsen, vooral tijdens de slaap.

 

 

De aanmaak van GH wordt gecontroleerd door minstens 3 neurohormonen die uit de hypothalamus komen: GHRH ( groeihormoon releasing hormoon) en ghreline (ook in de maag geproduceerd) verhogen de aanmaak, somatostatine remt de aanmaak. Als er veel GHRH (stimulator) aanwezig is en weinig somatostatine ( rempedaal) wordt er een pakketje GH in het bloed gedeponeerd. De verhouding tussen stimuleren en remmen wordt door andere factoren in de hersenen bepaald bvb tijdens vasten (meer GH), sporten (meer GH) Daarnaast wordt de groeihormoonaanmaak ook nog geremd door het IGF-1 ( zie verder) en gestimuleerd door schildklierhormoon, testosterone (mannelijk  hormoon) en oestrogenen ( vrouwelijk hormoon).

 

 

Controle van groeihormoonsecretie door GHRH , somatostatine, ghreline en IGF-1. +  betekent stimulator  – betekent remmend effect

De productie van GH is erg hoog bij pasgeborenen en daalt in de kindertijd. Onder invloed van de geslachtshormonen stijgt de groeihormoonproductie 2-3 x tijdens de puberteit en is ondermeer verantwoordelijk voor de puberteitsgroeispurt.

Het groeihormoon werkt niet helemaal direct op de groeischijven van de lange beenderen, maar zet oa in de lever een “tussenhormoon” vrij:  insuline-achtige groeifactor (IGF-1). Zoals de naam aangeeft, gelijkt IGF-1 nogal op insuline en zou het de bloedsuikerwaarden doen dalen wanneer het vrij in het bloed zou circuleren. Daarnaast zou het IGF-1, zoals insuline na 10 minuten terug afgebroken zijn.  IGF-1 wordt gelukkig in het  bloed vast gehouden door minstens 6 bindingseiwitten (IGFBPs) en 1 superbindingseiwit (ALS). Hierdoor blijft het bijna 24 u constant in het bloed aanwezig. We kunnen dus indirect iets weten over het GH door het IGF-1 te meten, en dat kan op gelijk welk moment van de dag.  Let wel op, het IGF-1 wordt ook beïnvloed door de voedingsstatus en stress situaties. Kinderen die slecht eten en gewicht verliezen hebben altijd een laag IGF-1 terwijl ze toch een hoog GH hebben. Kinderen met overgewicht maken veel IGF-1 aan waardoor hun GH productie sterk onderdrukt wordt.

img_568c4e0d7cff5

 

De waarden van IGF-I in het bloed zijn afhankelijk van de leeftijd. Ze zijn laag bij de geboorte en stijgen langzaam met de leeftijd bij lagere school kinderen. Door de hoge groeihormoonproductie stijgt ook het IGF-1 sterk tijdens de puberteit. Bij volwassenen daalt het IGF-I geleidelijk met de leeftijd.

 

 

 

 

 

 

 

 

Het groeihormoon en het IGF-1 werken samen om de cellen in groeischijf te laten vermenigvuldigen.

Groeihormoon wordt vanuit de hypofyse in de bloedbaan afgegeven (1) en stimuleert rechtstreeks de reservecellen in de groeischijf om actief te worden (2). Daarnaast stimuleert GH oa de lever om IGF-1 te maken (3) en in het bloed af te geven(4). GH promoot ook de productie van IGF-1 door de cellen van de groeischijf (5). Zowel het circulerende IGF-1 als het locaal geproduceerde IGF-1  zullen de geactiveerde cellen in de groeischijf tot delen aanzetten en zo de groei van het bot bevorderen.

 

Naast het stimuleren van de groei van beenderen, heeft het GH ook andere effecten op het lichaam. Sommige ervan zijn rechtstreekse effecten en sommige worden door IGF-1 gemedieerd:

Rechtstreekse effecten:

  • Remt de werking van insuline en kan soms de bloedsuikerwaarden verhogen
  • Verhoogde nierwerking
  • Vetverbranding (lipolyse)

 

Effecten via IGF-1

  • Groei van spieren, hart, nieren, lever, lymfeklieren,darmen, bloedcellen, huid, …

Deze bijkomende effecten van GH verklaren ook sommige neveneffecten van groeihormoonbehandeling.